Snelheid voor de bange muts

Een marina heet de jachthaven Muiderzand, net over het IJsselmeer ten zuiden van Almere. Dat klinkt zonnig en zuidelijk en wulps, maar in oktober is het er bewolkt en bijna stormachtig. De lijnen van de aangemeerde boten slaan met kracht tegen de masten en maken een geluid als van honderd windgongen.

Vijf heren en ik staan klaar om te gaan whiken. Dat betekent hard scheuren over het kaarsrechte deel van de IJmeerdijk in een ligfiets met een zeil eraan. De heren hebben ervaring met ligfietsen, met zeilen of zelfs met allebei. Ik met geen van de twee. Heel voorzichtig begin ik daarom met ligfietsen. Dat is verrassend comfortabel en snel en geweldig leuk. Al snel durf ik daarom het zeil in te zetten. Met het touw in de linkerhand en zweet op mijn rug loopt mijn snelheid op van vijftien kilometer per uur naar twintig.

Tot het eind van de dijk gaat het geweldig. De terugweg is lastiger, want ik heb eigenlijk geen flauw idee hoe je zo’n zeil moet bedienen. Permanent remmend en zwaar tegen de wind in leunend kruip ik met acht kilometer per uur terug naar het beginpunt. Maar zelfs mutsen zonder rijbewijs kunnen leren kicken op snelheid. Na een uurtje oefenen word ik steeds moediger. En komt het moment dat ik joelend van plezier met vijftig kilometer per uur over de dijk raas.

Volgens mij is dit het vervoermiddel van de toekomst. Snel, schoon en je mag er gewoon mee op het fietspad. Voortaan zeg ik het tegen iedereen die zich nog beklaagt over staan in de file. Mens! Ga dan toch whiken!

IMG_1586

 

IMG_1592

http://whike.com/nl/pagina/25/over-de-whike

http://westy31.home.xs4all.nl/Whike/WoonWerkWhiken.html

Dit stukje verscheen eerder in de serie Milieuvriendelijke uitjes in ledenblad Terra van de Stichting Natuur en Milieu.

Magisch

Nooit eerder fietste ik over het neerslachtig makende Ridderkerkse industrieterrein. Vandaag doe ik het, want vanaf de kade erachter vertrekt de waterbus naar Kinderdijk. Op dit kruispunt van Lek en Nieuwe Maas is de novemberwind sterk en koud. Ik denk te ruiken dat we vlakbij zee zijn. Wat natuurlijk ook zo is, want Rotterdam is niet ver weg. Het dorp aan de andere oever heeft poppige huisjes, de weg naar het molenpark heet de Molenstraat. Bijna aan het einde ervan is tussen de huizen aan mijn rechterhand een brede onbebouwde ruimte. Ik kijk in een weids open landschap en zie ze staan.

Opeens snap ik het. Waarom mensen van verre aanreizen om het te kunnen zien, te kunnen voelen. Dit zijn niet zomaar negentien pittoreske molens. Termen die nooit gepast hebben bij de frisheid van Hollandse polders wellen in me op. Geheimzinnig. Magisch. Een lichte mist draagt daar, eerlijk is eerlijk, wel aan bij.

In het park zelf voert een recht asfaltpad tussen twee vaarten langs alle molens, de ronde rechts en de achthoekige links. Ondanks de harde wind staan de wieken stil. Een modern elektrisch gemaal aan het begin van het asfaltpad heeft hun werk lang geleden al overgenomen. De schaarse bezoekers deert het niet. Zeemeeuwen schreeuwen, het menshoge riet ruist met overgave. Het landschap heeft ons gegrepen. We zijn met zo weinigen dat we er helemaal in opgaan. Ons eigen bestaan vergeten, welhaast. Ga naar Kinderdijk, nu. Voor het lente wordt en de hele wereld weer komt kijken.

 

IMG_0598

Polderen in het paradijs

Costa Rica is een wonder van beschaving. De circa vierenhalf miljoen inwoners van het Midden-Amerikaanse land verbeteren de wereld met het wetboek, in plaats van met geweld.

Hun grondwet verbiedt al sinds 1949 het bestaan van een leger in vredestijd. Blijkbaar kun je heel prima leven zonder angst voor onbekende vijanden. Een andere bijzonderheid: bijna 30% van Costa Rica’s territorium is beschermd natuurgebied. Je vindt er 4,5% van de biodiversiteit van de hele wereld, en nergens zijn zoveel verschillende dierensoorten per vierkante kilometer. En nu heeft het land het klaargespeeld om de eerste vijfenzeventig dagen van 2015 volledig op groene energie te draaien.

De afgelopen jaren schommelde het aandeel van duurzame energie in Costa Rica al rond de 95 procent, voor een groot deel opgewekt met stromend water. De rest komt uit zon, biomassa, wind en aardwarmte. Exploitatie van olie en gas is verboden sinds 2011, zodat bedrijven zich wel op groene energie móeten richten. In 2021 wil het land volledig op duurzame energie draaien.

Volgens hun milieuminister is de truc van de Costa Ricanen er een die wij in Nederland dachten te hebben uitgevonden: het poldermodel. Zij noemen het Energie-dialogen. Industriëlen, politici en boeren zitten dan bij elkaar en maken samen een plan voor de toekomst.

Een vreedzaam en duurzaam paradijs: het kan dus. Nu. Met onze polderervaring moet het dan in Nederland ook wel lukken.

www.costarica.startpagina.nl

costa ricamil

De levensvreugde van ingenieurs

Hoor je het accordeon al? Ruik je de knoflook en de wijn? Krijg je meteen associaties met lingerie en elegante mode? Als je aan Frankrijk denkt, zijn zintuiglijke genoegens vaak het eerste waar je aan denkt.

Een mooi contrast met al die wulpsheid is dat Fransen ook fantastische ingenieurs zijn. Hun treinen en spoorwegstelsel zijn comfortabel en hypermodern. Zij hadden met Minitel als eersten in Europa een soort internet, waar telefoonabonnees onbeperkt nummers in konden opzoeken. En vergeet niet het sublieme staaltje ingenieurswerk, dat de stad haar identiteit gaf en zijn kosten inmiddels driedubbelendwars heeft terugverdiend in allerlei aan toerisme gerelateerde inkomsten: de Eiffeltoren.

Een evenwichtige stalen schoonheid, die dag en nacht bezoekers trekt. Met lampen aan, afstekend tegen een nachtelijke hemel, is hij nog mooier. Wel duur natuurlijk, want dat vreet stroom. Dus onlangs hebben die dekselse Fransen, tussen het langdurig lunchen en pendelen van voorstad naar  werkplek en terug, iets voor de toren bedacht waarmee ze hun reputatie van slimme ingenieurs opnieuw bevestigen.

In de Eiffeltoren worden windturbines gebouwd, die genoeg stroom op moeten wekken om de hele  eerste verdieping te laten functioneren. Dus niet alleen die romantische verlichting, maar ook de liften en alles wat het museumpje aan elektriciteit nodig heeft.  De turbines zijn vrijwel geluidloos en dankzij een speciale verf praktisch onzichtbaar. Verder komen er in de toekomst LED verlichting, zonnepanelen, een system om regenwater te verzamelen en hoog rendement warmtepompen.

Praktisch, ecologisch en toch mooi. Dat noem ik nog eens joie de vivre. Of,  iets minder welluidend: duurzaamheid op zijn best!

http://www.toureiffel.paris/en/the-new-1st-floor/discover-the-new-1st-floor.html

http://nl.wikipedia.org/wiki/Minitel

Eiffeltoren 120 jaar            14_feu-dartifice-de-lan-2000-et-scintillement_DR

Lefgozers (en grieten)

Als een oceaanstomer in beweging komt, heb je hem niet zo snel op een andere koers. Maar àls je die koers verandert, al is het een klein beetje, heeft dat uiteindelijk een groots effect. Ik verwacht hetzelfde bij de verandering die energiebedrijf E.on heeft aangekondigd: de totale afschaffing van energieopwekking uit fossiele bronnen en kernenergie.

Nu is E.on in Nederland niet zo groot, maar in Duitsland wel. Het is dus een behoorlijke stap, en terecht voorpaginanieuws, afgelopen week. En als E.on het voorbeeld geeft, moeten alle andere energiemaatschappijen zich afvragen wat voor strategie zij dan willen gaan volgen. In Duitsland zelf moeten sowieso in 2022 alle kernenergiecentrales gesloten zijn. Bovendien vragen consumenten en producenten steeds vaker om duurzame energie.

Het aardige is dat veel energie al geregeld ter plekke opgewekt wordt. Zonder de omslachtige methode van kolen en biomassa aanvoeren naar een centrale fabriek, ze omzetten in stroom of gas en via een uitgebreid buizenstelsel vervoeren naar woningen en werkplekken. Die traditionele manier is al lang niet meer de enige mogelijkheid om warm en droog te blijven en onze economie te laten draaien.

In de Belgische Ardennen heeft een bosbouwbedrijf annex houtzagerij op haar eigen terrein een vergister gebouwd, waarin ze van houtafval genoeg stroom maakt voor het hele bedrijf. Een boer op de Veluwe vergist de mest van zijn koeien, en verwarmt daarmee behalve zijn woning ook het water van het gemeentelijk zwembad een eind verderop. Op kleinere schaal: op steeds meer daken in Nederland liggen zonnepanelen.

In Haarlem staat het schoolgebouw Plein Oost, dat zelfs helemaal geen energie van buiten nodig heeft. Stroom komt van vijfhonderd zonnepanelen op het dak, warm water uit zonnecollectoren en warmte uit een warmte-koudeopslag installatie. Om te zorgen dat zo min mogelijk warmte verloren gaat is het pand extreem goed geïsoleerd. Desondanks is het binnen geen muffe boel, want een deel van de zelf opgewekte stroom laat een goed luchtverversingssysteem functioneren.

Als het al nieuwjaar was, zou ik het besluit van E.on het mooiste begin van het nieuwe jaar noemen. Nu zeg ik: een prachtige Sintsurprise. Maar dan echt.

http://www.eon.nl/thuis/nl/over-eon/mediacentrum/news-articles/2014/12/1/nieuwe-eon-strategie-betere-focus.html

http://www.ibv-cie.be/nl/energiesector.php

http://www.bosbadputten.nl/index.php?paginaID=43

http://www.degroenemug.nl/pages/klimaat-in-uitvoering/duurzame-energie/energieneutrale-school-plein-oost.php

Centrale Maasvlakte vooraanzicht